Η πέμπτη εξουσία και ο παραδοσιακός Τύπος

Ο Γκλεν Γκρίνγουολντ έχει συγκεντρώσει γύρω του ένα μεγάλο κοινό αναγνωστών που τον ακολουθεί πιστά και έχει σταθερά ασχοληθεί με θέματα εθνικής ασφάλειας και πολιτικών δικαιωμάτων

 

• Το παράλληλο σύμπαν της ψηφιακής ενημέρωσης ακολουθεί ανεξάρτητη και ενίοτε αντίθετη πορεία από τα άλλα Μέσα
• Γαλάνης Δημήτρης, ΤΟ ΒΗΜΑ:  24/11/2013

Η ταινία στην οποία πρωταγωνιστεί ο Μπένεντικτ Κάμπερμπατς και είναι βασισμένη στη ζωή του ιδρυτή της WikiLeaks Τζούλιαν Ασάνζ έχει τον τίτλο «Πέμπτη Εξουσία». Με τον νεολογισμό αυτόν περιγράφεται το παράλληλο σύμπαν της ψηφιακής ενημέρωσης, είτε πρόκειται για ιστοσελίδες σαν τη WikiLeaks, είτε για ενημερωτικές ιστοσελίδες όπως η Huffington Post, είτε για ιστολόγια εκατομμυρίων bloggers σε ολόκληρο τον πλανήτη, είτε για σελίδες μέσα σε κοινωνικά δίκτυα.

Αυτές οι πηγές ενημέρωσης όχι μόνο συμπληρώνουν, αλλά πολύ συχνά αντικρούουν τον παραδοσιακό Τύπο, προσφέροντας μια άλλη εκδοχή, μια διαφορετική αφήγηση για τα καυτά θέματα της επικαιρότητας.

Η πέμπτη εξουσία θα έλεγε κανείς ότι διαφέρει σε κομβικά σημεία από την τέταρτη. Στην Αγρια Δύση του Διαδικτύου τα πρώτα εμπόδια που καταργούνται είναι τα σύνορα. Αν κάποιος είναι διαχειριστής μιας ιστοσελίδας μπορεί να έχει την έδρα του παντού, σε ολόκληρο τον κόσμο, γεγονός που σημαίνει ότι είναι λιγότερο ευάλωτος απέναντι σε νομοθεσίες συγκεκριμένων κρατών.

Επιπλέον δεδομένης της στενής σχέσης ανάμεσα στον παραδοσιακό Τύπο και στις εκάστοτε κυβερνήσεις, η πέμπτη εξουσία μπορεί να υπερηφανεύεται για μεγαλύτερη ανεξαρτησία. Μάλιστα αρκετά συχνά έρχεται σε ρήξη με κυβερνητικές υπηρεσίες, οι οποίες με τρόμο βλέπουν τα μυστικά τους να αποκαλύπτονται μέσα από διαύλους που πολύ δύσκολα μπορούν να ελέγξουν.

Από την άλλη πλευρά βρίσκεται πολύ συχνά στη δυσάρεστη θέση να αποτελεί στόχο διώξεων, που για τον παραδοσιακό Τύπο θα ήταν αδιανόητες. Η αλήθεια είναι ότι όσοι δραστηριοποιούνται μέσα στο πλαίσιο της ψηφιακής δημοσιογραφίας δεν απολαμβάνουν ουδεμία από τις προστασίες που καλύπτουν λίγο-πολύ τους παραδοσιακούς δημοσιογραφικούς μηχανισμούς. Για παράδειγμα, μπορεί η WikiLeaks να έχει μπει στο στόχαστρο μερικών από τα πλέον ισχυρά κράτη στον πλανήτη και ο ιδρυτής της να παραμένει έγκλειστος στην πρεσβεία του Ισημερινού στο Λονδίνο, αλλά κανείς δεν έχει προτείνει μέχρι τώρα να ασκηθούν διώξεις εναντίον εφημερίδων, όπως οι «New York Times», οι οποίες δημοσίευσαν το ίδιο υλικό με τη WikiLeaks.

Ο εφιάλτης της NSA

Ενα χαρακτηριστικό success story από τον χώρο της πέμπτης εξουσίας είναι και ο ενημερωτικός οργανισμός που αυτή τη στιγμή βρίσκεται στο στάδιο της δημιουργίας (η προσωρινή του ονομασία είναι New Co), επικεφαλής του οποίου είναι ο Γκλεν Γκρίνγουολντ και τον οποίο χρηματοδότησε αρχικά με 250 εκατ. δολ. ο ιδρυτής του eBay Πιερ Ομιντιάρ.

Ο σπόρος αυτού το οργανισμού έπεσε στο χώμα όταν ο Εντουαρντ Σνόουντεν, ο αναλυτής που υπέκλεψε και «διέρρευσε» τα απόρρητα έγγραφα για τις παρακολουθήσεις της NSA, δεν απευθύνθηκε σε μια παραδοσιακή εφημερίδα, αλλά σε έναν πρώην blogger, τον Γκρίνγουολντ, ο οποίος συνεργαζόταν με τη βρετανική εφημερίδα «Guardian».

Ο Γκρίνγουολντ είχε τα τελευταία χρόνια συγκεντρώσει γύρω του ένα μεγάλο κοινό αναγνωστών που τον ακολουθούσαν πιστά και είχε σταθερά ασχοληθεί με θέματα εθνικής ασφάλειας και πολιτικών δικαιωμάτων. Είχε επανειλημμένα τοποθετηθεί υπέρ όσων «διέρρεαν» στον Τύπο κρατικά μυστικά: πρώτα υπέρ του Ασάνζ και στη συνέχεια του αμερικανού στρατιώτη Μπράντλι (νυν Τσέλσι) Μάνινγκ, που καταδικάστηκε πρόσφατα ως υπεύθυνος της διαρροής στη WikiLeaks των απόρρητων διπλωματικών τηλεγραφημάτων. Η συνεργασία του με τον «Guardian» σήμαινε απλά ότι είχε το ένα πόδι στην παραδοσιακή δημοσιογραφία και το άλλο στη νέα ψηφιακή πραγματικότητα. Το γεγονός ότι ήταν κάτοικος Βραζιλίας του εξασφάλιζε ότι ακόμη κι αν οι Αρχές έβρισκαν τρόπο να εμποδίσουν τις εφημερίδες, κανείς δεν εμπόδιζε τον ίδιο να συνεχίσει τις αποκαλύψεις στο Διαδίκτυο.  

Δημοσιογραφική επιτυχία

Ο τρόπος με τον οποίο ο Γκρίνγουολντ και ο «Guardian» χειρίστηκαν το υλικό που τους προμήθευσε ο Σνόουντεν είχε ως αποτέλεσμα η εφημερίδα να σημειώσει μια από τις μεγαλύτερες δημοσιογραφικές επιτυχίες της εποχής και ο δημοσιογράφος να είναι αυτή τη στιγμή επικεφαλής ενός νεοσύστατου οργανισμού, που είναι σίγουρα ένας οργανισμός βγαλμένος μέσα από τους εφιάλτες της NSA.